Przejdź do treści

Dni tygodnia

Siedem dni tygodnia, ich polskie nazwy i to, skąd się wzięły. Polszczyzna jest tu wyjątkiem w Europie: nasze nazwy powstały z liczenia dni od poniedziałku, a nie z nazw planet i bogów, jak angielskie Saturday czy francuskie mardi. Według normy ISO 8601 tydzień zaczyna się w Polsce od poniedziałku.

Siedem dni i ich nazwy

Dni tygodnia według normy ISO 8601
Numer ISODzieńSkąd nazwa
1poniedziałekOd wyrażenia "po niedzieli" - dzień następujący po niedzieli.
2wtorekOd staropolskiego "wtóry", czyli drugi.
3środaOd słowa "środek" - dzień w środku tygodnia liczonego od niedzieli do soboty.
4czwartekOd liczebnika czwarty.
5piątekOd liczebnika piąty.
6sobotaOd hebrajskiego szabat, czyli dnia odpoczynku, przez grecki i łaciński sabbatum.
7niedzielaOd "nie działać", czyli dzień, w którym się nie pracuje.

Który dzień jest pierwszy

Odpowiedź zależy od normy, nie od zwyczaju. Norma ISO 8601, obowiązująca w Polsce i w całej Unii, stawia na pierwszym miejscu poniedziałek i od niego liczy numery tygodni - dlatego w naszym kalendarzu tydzień zaczyna się po lewej stronie od poniedziałku. W Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Japonii pierwszym dniem jest niedziela, więc ta sama data może mieć tam inny numer tygodnia.

Ma to praktyczny skutek w arkuszach kalkulacyjnych i w programowaniu: funkcje zwracające numer dnia tygodnia często liczą od niedzieli jako zera, a numer tygodnia według reguły amerykańskiej. Przy datach z przełomu roku obie konwencje dają różne wyniki dla tego samego dnia.

Najczęstsze pytania

Od którego dnia zaczyna się tydzień?
W Polsce i w całej normie ISO 8601 od poniedziałku. To on ma numer 1 i od niego liczone są numery tygodni w roku. W Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Japonii tydzień zaczyna się od niedzieli, dlatego ten sam dzień może mieć tam inny numer tygodnia.
Dlaczego polskie nazwy dni nie pochodzą od planet?
Bo powstały przez liczenie, nie przez tłumaczenie. Wtorek to wtóry, czwartek czwarty, piątek piąty - wszystkie liczone od poniedziałku, czyli dnia po niedzieli. Nazwy planetarne, jak angielskie Saturday czy francuskie mardi, przyszły z łaciny i z mitologii germańskiej.
Czy sobota jest dniem ustawowo wolnym od pracy?
Nie. Ustawowo wolne są niedziele i wymienione w ustawie święta. Sobota jest dniem wolnym z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy, co ma konkretny skutek: święto wypadające w sobotę obniża wymiar czasu pracy o osiem godzin i pracodawca musi oddać za nie inny dzień wolny.