Dni tygodnia
Siedem dni tygodnia, ich polskie nazwy i to, skąd się wzięły. Polszczyzna jest tu wyjątkiem w Europie: nasze nazwy powstały z liczenia dni od poniedziałku, a nie z nazw planet i bogów, jak angielskie Saturday czy francuskie mardi. Według normy ISO 8601 tydzień zaczyna się w Polsce od poniedziałku.
Siedem dni i ich nazwy
| Numer ISO | Dzień | Skąd nazwa |
|---|---|---|
| 1 | poniedziałek | Od wyrażenia "po niedzieli" - dzień następujący po niedzieli. |
| 2 | wtorek | Od staropolskiego "wtóry", czyli drugi. |
| 3 | środa | Od słowa "środek" - dzień w środku tygodnia liczonego od niedzieli do soboty. |
| 4 | czwartek | Od liczebnika czwarty. |
| 5 | piątek | Od liczebnika piąty. |
| 6 | sobota | Od hebrajskiego szabat, czyli dnia odpoczynku, przez grecki i łaciński sabbatum. |
| 7 | niedziela | Od "nie działać", czyli dzień, w którym się nie pracuje. |
Który dzień jest pierwszy
Odpowiedź zależy od normy, nie od zwyczaju. Norma ISO 8601, obowiązująca w Polsce i w całej Unii, stawia na pierwszym miejscu poniedziałek i od niego liczy numery tygodni - dlatego w naszym kalendarzu tydzień zaczyna się po lewej stronie od poniedziałku. W Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Japonii pierwszym dniem jest niedziela, więc ta sama data może mieć tam inny numer tygodnia.
Ma to praktyczny skutek w arkuszach kalkulacyjnych i w programowaniu: funkcje zwracające numer dnia tygodnia często liczą od niedzieli jako zera, a numer tygodnia według reguły amerykańskiej. Przy datach z przełomu roku obie konwencje dają różne wyniki dla tego samego dnia.
Najczęstsze pytania
- Od którego dnia zaczyna się tydzień?
- W Polsce i w całej normie ISO 8601 od poniedziałku. To on ma numer 1 i od niego liczone są numery tygodni w roku. W Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Japonii tydzień zaczyna się od niedzieli, dlatego ten sam dzień może mieć tam inny numer tygodnia.
- Dlaczego polskie nazwy dni nie pochodzą od planet?
- Bo powstały przez liczenie, nie przez tłumaczenie. Wtorek to wtóry, czwartek czwarty, piątek piąty - wszystkie liczone od poniedziałku, czyli dnia po niedzieli. Nazwy planetarne, jak angielskie Saturday czy francuskie mardi, przyszły z łaciny i z mitologii germańskiej.
- Czy sobota jest dniem ustawowo wolnym od pracy?
- Nie. Ustawowo wolne są niedziele i wymienione w ustawie święta. Sobota jest dniem wolnym z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy, co ma konkretny skutek: święto wypadające w sobotę obniża wymiar czasu pracy o osiem godzin i pracodawca musi oddać za nie inny dzień wolny.