Święta kościelne
Uroczystości, święta i wspomnienia kalendarza rzymskokatolickiego obchodzone w Polsce, wraz z rangą liturgiczną i informacją, które z nich są świętami nakazanymi. Ranga liturgiczna to nie to samo co dzień wolny od pracy - te dwie listy pokrywają się tylko częściowo.
Święta kościelne rok po roku
Co warto wiedzieć
Trzy stopnie rangi decydują o kształcie liturgii. Uroczystość ma pełną liturgię z Gloria i Credo, niekiedy z wigilią i oktawą. Święto jest niższe, z Gloria bez Credo. Wspomnienie ustępuje liturgii okresu i może być obowiązkowe albo dowolne. Świąt nakazanych, czyli z obowiązkiem uczestnictwa w Mszy, jest w Polsce sześć poza niedzielami.
Pełna lista
Świętej Bożej Rodzicielki Maryi - 1 stycznia, uroczystość
Oktawa Bożego Narodzenia i najstarsze święto maryjne w kalendarzu. Dzień ustawowo wolny od pracy jako Nowy Rok.
Objawienie Pańskie - 6 stycznia, uroczystość
Popularnie Trzech Króli. W Polsce dzień wolny od pracy przywrócono w 2011 roku, po 51 latach przerwy.
Chrzest Pański - data ruchoma, święto
Pierwsza niedziela po Objawieniu Pańskim, zamyka okres Narodzenia Pańskiego. Od następnego dnia zaczyna się okres zwykły.
Ofiarowanie Pańskie - 2 lutego, święto
Znane jako Matki Bożej Gromnicznej, czterdzieści dni po Bożym Narodzeniu. Święci się gromnice, a w tradycji tego dnia kończył się okres kolędowania.
Środa Popielcowa - data ruchoma
Początek Wielkiego Postu. Nie jest dniem świątecznym, ale obowiązuje post ścisły i wstrzemięźliwość od mięsa.
Świętego Józefa, Oblubieńca NMP - 19 marca, uroczystość
Patron Kościoła powszechnego i ojców. W Polsce nie jest świętem nakazanym ani dniem wolnym od pracy.
Zwiastowanie Pańskie - 25 marca, uroczystość
Dokładnie dziewięć miesięcy przed Bożym Narodzeniem. Gdy wypada w Wielkim Tygodniu albo w oktawie Wielkanocy, przenosi się na poniedziałek po drugiej niedzieli wielkanocnej.
Niedziela Palmowa - data ruchoma, uroczystość
Otwiera Wielki Tydzień. Liturgia łączy procesję z palmami z czytaniem Męki Pańskiej.
Wielki Czwartek - data ruchoma
Msza Wieczerzy Pańskiej otwiera Triduum Paschalne. Wcześniej, w kościołach katedralnych, odprawia się Mszę Krzyżma.
Wielki Piątek - data ruchoma
Jedyny dzień roku bez Mszy świętej. Obowiązuje post ścisły. W Polsce nie jest dniem wolnym od pracy, inaczej niż w Niemczech i Wielkiej Brytanii.
Wielka Sobota - data ruchoma
Dzień ciszy liturgicznej. Święcenie pokarmów odbywa się poza Mszą, a wieczorna Wigilia Paschalna należy już liturgicznie do Wielkanocy.
Zmartwychwstanie Pańskie - data ruchoma, uroczystość
Najważniejsze święto roku liturgicznego, od którego liczone są wszystkie święta ruchome.
Poniedziałek Wielkanocny - data ruchoma
Drugi dzień oktawy Wielkanocy, dzień ustawowo wolny od pracy. W tradycji ludowej śmigus-dyngus.
Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski - 3 maja, uroczystość
Główne święto patronalne Polski, obchodzone w rocznicę Konstytucji 3 maja. Dzień wolny wynika ze święta państwowego, nie z kościelnego.
Wniebowstąpienie Pańskie - data ruchoma, uroczystość
W Polsce przeniesione z czwartku na siódmą niedzielę wielkanocną, dlatego obowiązek uczestnictwa wynika z niedzieli.
Zesłanie Ducha Świętego - data ruchoma, uroczystość
Pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, zamyka okres wielkanocny. Ludowa nazwa Zielone Świątki pochodzi od zwyczaju dekorowania domów zielenią.
Najświętszej Trójcy - data ruchoma, uroczystość
Pierwsza niedziela po Zesłaniu Ducha Świętego. Do tego dnia trwa okres, w którym należy przyjąć komunię wielkanocną.
Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa - data ruchoma, uroczystość
Boże Ciało, zawsze w czwartek. Jedyne polskie święto kościelne, którego liturgia wychodzi na ulice w procesji do czterech ołtarzy.
Najświętszego Serca Pana Jezusa - data ruchoma, uroczystość
Piątek po oktawie Bożego Ciała. Cały czerwiec jest w polskiej tradycji miesiącem nabożeństw czerwcowych do Serca Jezusowego.
Narodzenie Świętego Jana Chrzciciela - 24 czerwca, uroczystość
Jedno z dwóch narodzeń obchodzonych w kalendarzu obok Bożego Narodzenia i Narodzenia NMP. Pół roku przed Bożym Narodzeniem.
Świętych Apostołów Piotra i Pawła - 29 czerwca, uroczystość
W Watykanie i w Rzymie dzień wolny od pracy. W Polsce uroczystość bez dnia wolnego.
Przemienienie Pańskie - 6 sierpnia, święto
Wspomnienie objawienia chwały Chrystusa na górze Tabor. W prawosławiu jedno z dwunastu wielkich świąt.
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny - 15 sierpnia, uroczystość
Ludowa nazwa Matki Bożej Zielnej pochodzi od święcenia ziół i kwiatów. Tego samego dnia wypada Święto Wojska Polskiego.
Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej - 26 sierpnia, uroczystość
Główna uroczystość jasnogórska, poprzedzona pieszymi pielgrzymkami z całej Polski.
Narodzenie Najświętszej Maryi Panny - 8 września, święto
Ludowa nazwa Matki Bożej Siewnej: tego dnia zaczynano siewy ozime, święcąc ziarno przeznaczone do zasiewu.
Podwyższenie Krzyża Świętego - 14 września, święto
Rocznica poświęcenia bazyliki Grobu Pańskiego w Jerozolimie w 335 roku i odnalezienia relikwii krzyża.
Świętych Archaniołów Michała, Gabriela i Rafała - 29 września, święto
Dawniej trzy osobne wspomnienia, połączone w jedno święto reformą kalendarza z 1969 roku.
Wszystkich Świętych - 1 listopada, uroczystość
Uroczystość wszystkich zbawionych, nie dzień zmarłych - ten wypada dzień później. Dzień ustawowo wolny od pracy.
Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych - 2 listopada, wspomnienie
Dzień Zaduszny. Nie jest dniem wolnym od pracy, mimo że w praktyce większość wizyt na cmentarzach wypada dzień wcześniej.
Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata - data ruchoma, uroczystość
Ostatnia niedziela roku liturgicznego, tydzień przed pierwszą niedzielą Adwentu. Ustanowiona w 1925 roku.
Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny - 8 grudnia, uroczystość
Dogmat ogłoszony w 1854 roku. W Polsce uroczystość nie jest świętem nakazanym, inaczej niż w Hiszpanii czy Włoszech, gdzie jest dniem wolnym.
Narodzenie Pańskie - 25 grudnia, uroczystość
Druga po Wielkanocy uroczystość roku. Poprzedza ją Wigilia, od 2025 roku również dzień ustawowo wolny od pracy.
Świętego Szczepana, pierwszego męczennika - 26 grudnia, święto
Drugi dzień świąt. W polskiej tradycji dzień święcenia owsa i kolędowania.
Świętej Rodziny - data ruchoma, święto
Niedziela w oktawie Bożego Narodzenia. Gdy 25 grudnia wypada w niedzielę, w oktawie nie ma drugiej niedzieli i święto przenosi się na 30 grudnia.
Najczęstsze pytania
- Ile jest świąt kościelnych w roku?
- W zestawieniu jest 34 najważniejszych obchodów roku liturgicznego: uroczystości, święta i wspomnienia. Pełny kalendarz liturgiczny zawiera wspomnienie na niemal każdy dzień roku, więc to wybór tych, które mają własną datę w świadomości powszechnej.
- Czym różni się uroczystość od święta i wspomnienia?
- To trzy stopnie rangi liturgicznej. Uroczystość jest najwyższa, ma własną oktawę albo wigilię i pełną liturgię z Gloria i Credo. Święto jest niższe, z Gloria bez Credo. Wspomnienie jest najniższe i może być obowiązkowe albo dowolne, a jego teksty ustępują liturgii okresu.
- Czy wszystkie święta kościelne są dniami wolnymi od pracy?
- Nie. Dni ustawowo wolnych o charakterze religijnym jest w Polsce dziewięć, a świąt kościelnych znacznie więcej. Niepokalane Poczęcie 8 grudnia, Wielki Piątek czy uroczystość Świętego Józefa nie są dniami wolnymi, mimo wysokiej rangi liturgicznej.