Międzynarodowy Dzień Jaskiń i Krasu
Data obchodów: 13 września, zawsze ta sama, niezależnie od dnia tygodnia. Ustanowiony przez UNESCO w 2025 roku na wniosek Słowenii i speleologów. Obszary krasowe zaopatrują w wodę pitną ponad miliard ludzi.
Międzynarodowy Dzień Jaskiń i Krasu - skąd wziął się ten dzień?
Dzień proklamowała Konferencja Generalna UNESCO 12 listopada 2025 roku w Samarkandzie, na wniosek Słowenii złożony wspólnie z Międzynarodową Unią Speleologiczną. Uzasadnienie było praktyczne, a nie krajoznawcze: obszary krasowe zaopatrują w wodę pitną ponad miliard ludzi, a jednocześnie są wyjątkowo podatne na skażenie.
Międzynarodowy Dzień Jaskiń i Krasu - jak wyglądają obchody?
Pierwsze obchody zaplanowano na wrzesień 2026 roku w słoweńskiej Postojnej. Włączają się jaskinie udostępnione turystycznie, geoparki i towarzystwa speleologiczne: dni otwarte, wykłady i akcje sprzątania. W Polsce dzień jest nowy, a naturalnymi gospodarzami są jaskinie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i Gór Świętokrzyskich.
Międzynarodowy Dzień Jaskiń i Krasu - ciekawostka
Woda w krasie płynie szczelinami i podziemnymi kanałami, a nie sączy się przez warstwy skały, więc nie ulega po drodze naturalnemu filtrowaniu. Zanieczyszczenie wprowadzone w jednym miejscu potrafi pojawić się w źródle kilkanaście kilometrów dalej w ciągu kilku dni.
Międzynarodowy Dzień Jaskiń i Krasu - w jaki dzień tygodnia wypada?
Data jest stała: 13 września. Żeby sprawdzić, w jaki dzień tygodnia wypada w konkretnym roku, oraz zobaczyć imieniny, godziny wschodu i zachodu słońca oraz fazę Księżyca tego dnia, przejdź na kartkę z kalendarza na 13 września.
Najczęstsze pytania
- Międzynarodowy Dzień Jaskiń i Krasu - kiedy wypada ten dzień?
- Data jest stała: 13 września, tak samo w każdym roku. Zmienia się tylko dzień tygodnia. Data jest ta sama we wszystkich krajach członkowskich UNESCO.
- Czy Międzynarodowy Dzień Jaskiń i Krasu to dzień wolny od pracy?
- Nie. Międzynarodowy Dzień Jaskiń i Krasu to międzynarodowy dzień obchodów, a rezolucje ONZ i UNESCO nie tworzą dni wolnych w prawie krajowym. Dni ustawowo wolnych od pracy jest w Polsce czternaście i wszystkie wymienia ustawa o dniach wolnych od pracy. 13 września pracujemy normalnie, chyba że data wypadnie w sobotę lub niedzielę.
- Międzynarodowy Dzień Jaskiń i Krasu - kto ustanowił ten dzień?
- Ten dzień ustanowiło UNESCO, agenda ONZ odpowiadająca za oświatę, naukę i kulturę. Decyzje zapadają na Konferencji Generalnej, która zbiera się co dwa lata, a część dni jest później potwierdzana rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Obchody organizują zwykle komitety narodowe UNESCO, w Polsce przy udziale szkół, bibliotek i instytucji kultury.