Andrzejki

Andrzejki - skąd wziął się ten dzień?

Wieczór wróżb w wigilię wspomnienia świętego Andrzeja Apostoła, którego kult sięga w Polsce średniowiecza. Zwyczaj nie ma ustanawiającego i wywodzi się z ludowych praktyk wróżebnych przypisywanych pannom; męskim odpowiednikiem były katarzynki obchodzone sześć dni wcześniej. Data zamyka też okres przed adwentem, w którym wolno było jeszcze urządzać zabawy.

Andrzejki - jak wyglądają obchody?

Najbardziej znaną wróżbą jest lanie wosku przez ucho od klucza i odczytywanie cienia zastygłej figury. Do tego ustawianie butów w stronę drzwi i losowanie karteczek z imionami. W Polsce andrzejki są dziś przede wszystkim okazją do zabawy w szkołach, domach kultury i klubach, a wróżby pełnią rolę pretekstu.

Andrzejki - ciekawostka

Andrzejki przestały być świętem wyłącznie panieńskim i przejęły całą uwagę, przez co katarzynki, czyli ich męski odpowiednik, praktycznie zanikły. Ucho od klucza miało zaś znaczenie praktyczne: dawne klucze miały duży, płaski otwór, którego dzisiejsze już nie mają.

Andrzejki - w jaki dzień tygodnia wypada?

Data jest stała: 30 listopada. Żeby sprawdzić, w jaki dzień tygodnia wypada w konkretnym roku, oraz zobaczyć imieniny, godziny wschodu i zachodu słońca oraz fazę Księżyca tego dnia, przejdź na kartkę z kalendarza na 30 listopada.

Inne święta wypadające 30 listopada

• Dzień Pamięci o Ofiarach Wojen Chemicznych

  Przyjęty w 2005 roku przez państwa Organizacji do spraw Zakazu Broni Chemicznej. Hołd dla ofiar broni, której użycie jest dziś zakazane.

• Międzynarodowy Dzień Miast dla Życia

  Akcja przeciw karze śmierci organizowana od 2002 roku przez Wspólnotę Sant’Egidio. Data upamiętnia zniesienie kary śmierci i tortur w Wielkim Księstwie Toskanii 30 listopada 1786 roku.

• Dzień Świętego Andrzeja w Szkocji

  Oficjalne święto narodowe Szkocji ku czci jej patrona, apostoła Andrzeja. Na mocy ustawy przyjętej przez szkocki parlament w 2006 roku jest też bank holiday, choć pracodawcy nie muszą dawać wolnego.

• Dzień Niepodległości Barbadosu

  Upamiętnia uzyskanie niepodległości od Wielkiej Brytanii 30 listopada 1966 roku. W tę samą datę w 2021 roku Barbados stał się republiką.

Najczęstsze pytania

Andrzejki - kiedy wypada ten dzień?

Data jest stała: 30 listopada, tak samo w każdym roku. Zmienia się tylko dzień tygodnia. Data przyjęła się zwyczajowo, dlatego w niektórych krajach ten sam dzień obchodzi się kiedy indziej.

Czy Andrzejki to dzień wolny od pracy?

Nie. Andrzejki to dzień obchodzony zwyczajowo, bez umocowania w przepisach. Dni ustawowo wolnych od pracy jest w Polsce czternaście i wszystkie wymienia ustawa o dniach wolnych od pracy. 30 listopada pracujemy normalnie.

Andrzejki - kto ustanowił ten dzień?

Ten dzień nie ma jednego oficjalnego ustanawiającego. Przyjął się oddolnie, z tradycji, z inicjatywy mediów albo internetu, i utrwalił przez powtarzanie. Dlatego listy takich dni różnią się między serwisami, a data bywa w źródłach podawana rozbieżnie.